Bestaat hoogsensitiviteit echt? Een heldere uitleg

De voorbije week had ik een discussie met iemand over hoogsensitiviteit, en de vraag die gesteld werd was eigenlijk heel herkenbaar: “Bestaat hoogsensitiviteit wel echt, of is het gewoon een andere respons op prikkels?”

Eerlijk gezegd begrijp ik waar die vraag vandaan komt, want voor wie zelf niet hoogsensitief is, kan het soms lijken alsof het “alleen maar” gaat over hoe iemand reageert. 

Hoogsensitiviteit heeft alles te maken met een andere manier van waarnemen, verwerken en reageren op prikkels, maar dat betekent niet dat het iets kleins of onbelangrijks is. Integendeel: wanneer jouw systeem prikkels sneller oppikt en dieper verwerkt, dan heeft dat vaak een heel concrete impact op je energie, je zenuwstelsel, je emoties, je grenzen en je dagelijks functioneren.

En precies daarom is het zo jammer dat hoogsensitieve personen zich nog zo vaak moeten verdedigen voor iets wat ze elke dag opnieuw ervaren.

“Het is gewoon een andere respons op prikkels”

De uitspraak “het is gewoon een andere respons op prikkels” klinkt op het eerste gezicht misschien nuchter of logisch, maar in de praktijk onderschat ze vaak wat dat verschil werkelijk betekent in het leven van een hoogsensitief persoon.

Want als jouw systeem prikkels sneller registreert, als je meer signalen tegelijk oppikt, als je die informatie diep verwerkt en als je minder snel ontlaadt, dan ervaar je de wereld niet op dezelfde manier als iemand die daar minder sterk op reageert. Dat verschil voel je niet alleen mentaal, maar vaak ook fysiek en emotioneel.

Je merkt dat bijvoorbeeld wanneer je na een sociale situatie veel sneller vermoeid bent dan anderen, wanneer je spanning in een ruimte meteen voelt zonder dat iemand iets zegt, wanneer je na een drukke werkdag niet zomaar “uit” kan schakelen, of wanneer een opmerking, toon of sfeer veel langer blijft hangen dan je zou willen.

Dat is geen aanstellerij, geen gebrek aan karakter en ook geen bewijs dat er “iets mis” is met jou. Het is een teken dat jouw systeem op een andere manier verwerkt, en dat verschil is voor veel hoogsensitieve personen heel reëel en dagelijks voelbaar.

Waarom hoogsensitieve personen zich zo vaak moeten verdedigen

Eén van de moeilijkste dingen aan hoogsensitiviteit is dat de impact ervan vaak niet zichtbaar is aan de buitenkant. Mensen zien geen overprikkeld zenuwstelsel, ze zien geen innerlijke spanning die zich opbouwt, en ze zien meestal ook niet hoeveel energie het kost om alles te verwerken en toch gewoon te blijven functioneren.

Daardoor krijgen hoogsensitieve personen vaak opmerkingen te horen zoals:

• • • • • “Je trekt het je te veel aan.”

        • “Denk er gewoon niet zo over na.”

        • “Anderen hebben daar toch ook geen last van?”

        • “Je moet wat sterker worden.”

Wat ik daar zo pijnlijk aan vind, is dat veel hoogsensitieve mensen net al jarenlang enorm sterk zijn geweest. Ze hebben zich aangepast aan hun omgeving, ze hebben geleerd om veel in te slikken, zich groot te houden en door te gaan, en ze hebben vaak veel langer volgehouden dan goed voor hen was.

Dus nee, hoogsensitiviteit is geen excuus om niet te groeien of geen verantwoordelijkheid te nemen. Maar het is ook absoluut geen verzinsel. Het is een realiteit die je misschien niet altijd ziet, maar die voor de persoon zelf wél heel tastbaar is.

Is er wetenschappelijk onderzoek naar hoogsensitiviteit?

Ja, er is ondertussen behoorlijk wat wetenschappelijk onderzoek naar hoogsensitiviteit, vaak beschreven onder de term sensory processing sensitivity. In dat onderzoek wordt gekeken naar verschillen in prikkelverwerking, diepere informatieverwerking en hoe het brein reageert op bepaalde stimuli.

Voor veel HSP’s is dat waardevol, omdat het een vorm van erkenning geeft en helpt om te begrijpen dat hun ervaring niet “tussen de oren” zit, maar dat er wel degelijk verschillen bestaan in hoe mensen prikkels verwerken.

Tegelijk blijft het ergens jammer dat hoogsensitieve personen zich zo vaak pas serieus genomen voelen wanneer er een scan, studie of wetenschappelijke uitleg op tafel ligt. Alsof hun dagelijkse ervaring op zichzelf niet voldoende is om gehoord te worden.

Want wie hoogsensitief is, voelt meestal al jaren dat het systeem anders werkt, lang voordat daar een wetenschappelijke term of verklaring aan wordt gekoppeld.

Reguliere kijk op hoogsensitiviteit: prikkelverwerking en zenuwstelsel

Vanuit een reguliere kijk gaat hoogsensitiviteit over hoe jouw zenuwstelsel en hersenen prikkels opnemen en verwerken. Omdat hoogsensitieve personen prikkels vaak diep verwerken, raakt het systeem sneller belast als er te weinig rust, herstel of ontlading is.

Dat kan zich uiten in mentale vermoeidheid, overprikkeling, spanning, slecht slapen, moeite met grenzen of het gevoel dat je hoofd niet stilvalt.

Energetische kijk op hoogsensitiviteit: meer oppikken dan woorden alleen

Naast de reguliere kijk merk ik in mijn praktijk dat hoogsensitieve personen vaak ook de lading onder woorden oppikken: spanning, sfeer, intentie of onuitgesproken emoties.

Veel HSP’s herkennen dat gevoel dat er “iets hangt” in een ruimte, ook al zegt de omgeving dat er niets is.

Vanuit mijn energetische kijk is dat niet vreemd. Je systeem staat voortdurend in wisselwerking met je omgeving. Dat betekent niet dat je “te gevoelig” bent, maar wel dat je mag leren begrenzen, ontladen en steviger blijven in je eigen energie.

Voel je dat dit herkenbaar is, maar weet je niet hoe je ermee omgaat?